1. Việc thực hiện kế họach thu chi tài chính : Điều 6 của chế độ quản lý tài chính hợp tác xã đã quy định những nguyên tắc lập kế họach thu chi tài chính: bảo đảm việc xây dựng kế họach thu chi tài chính tiến hành cùng một lúc và ăn khớp với việc tính tóan kế họach sản xuất, lao động, kỹ thuật, vật tư … của hợp tác xã. Nhưng thực tế trong mấy năm qua, việc lập kế họach của hợp tác xã có gặp khó khăn. Kế họach sản xuất kỹ thuật, tài chính của hợp tác xã không được xây dựng cùng một lúc, và trong hệ thống biểu mẫu kế họach có một số điểm trùng lắp và không thống nhất. Để chấn chỉnh tình hình ấy, Bộ Tài chính và các ngành có liên quan đã nhất trí với Ủy ban Kế họach Nhà nước nghiên cứu và xây dựng hệ thống biểu mẫu kế họach của hợp tác xã gồm có các biểu mẫu kế họach sản xuất, lao động, tài chính, vật tư, kỹ thuật thành một hệ thống thống nhất do Ủy ban Kế họach Nhà nước ban hành ngày 14-5-1971. Để bảo đảm việc xây dựng các kế họach trong hợp tác xã có chất lượng, bộ phân tài chính kế tóan trong hợp tác xã phải phối hợp chặt chẽ với các bộ phận sản xuất lao động, vật tư, kỹ thuật trong hợp tác xã để thực hiện đúng tòan bộ hệ thống kế họach thống nhất do Ủy ban Kế họach Nhà nước đã ban hành, thông qua kế họach tài chính mà kiểm tra chất lượng kế họach, sản xuất, kỹ thuật, phát hiện các khả năng tiềm tàng, làm cho kế họach sản xuất của hợp tác xã vừa tích cực, vừa vững chắc.
2. Điều chỉnh kế họach thu họach tài chính , điều 7 của chế độ có quy định: "Nếu gặp trường hợp đột xuất ảnh hưởng đến chỉ tiêu kế họach, ban quản trị phải kịp thời điều chỉnh kế họach cho phù hợp với tình hình mới". Hiện nay, quy mô sản xuất kinh doanh của hợp tác xã đã phát triển, điều chỉnh bất kỳ một phần nào trong hệ thống kế họach của hợp tác xã cũng có ảnh hưởng đến việc đầu tư vốn chi phí sản xuất hoặc vốn xây dựng cơ bản, có liên quan đến nguyên tắc quản lý dân chủ trong hợp tác xã, và ảnh hưởng đến thu nhập của hợp tác xã và xã viên. Vì vậy, khi có tình hình đột xuất xảy ra, có ảnh hưởng đến các chỉ tiêu kế họach sản xuất, lao động và tài chính như thay đổi lọai cây trồng, thay đổi diện tích gieo trồng, thay đổi nội dung sử dụng các qũy tích lũy, công ích, vốn sản xuất… thì tập thể ban quản trị phải thảo luận, cân nhắc kỹ, nếu thấy cần điều chỉnh kế họach thì ban quản trị phải có dự kiến điều chỉnh đồng bộ cho kế họach sản xuất, lao động, vật tư và tài chính và tổ chức họp với đại biểu các đội sản xuất để thông qua kế họach điều chỉnh, sau đó ban quản trị phải báo cáo kế họach điều chỉnh với kỳ họp đại hội xã viên gần nhất. Trường hợp đột xuất gây ra do nắng hạn, mưa úng hoặc do thiên tai mất mùa và các trường hợp tương tự khác… thì Ban quản trị thảo luận tập thể, quyết định bổ sung khỏan chi phí sản xuất kịp thời, đáp ứng yêu cầu sản xuất. Nhưng sau đó, Ban quản trị phải báo cáo việc chi bổ sung ấy với kỳ họp đại hội xã viên gần nhất.
3. Thực hiện chế độ hợp đồng kinh tế , thực hiện kế họach sản xuất, lao động, vật tư, tài chính trong hợp tác xã có liên quan đến các cơ quan kinh tế của Nhà nước và các hợp tác xã bạn. Sau khi các kế họach của hợp tác xã đã được đại hội xã viên thông qua, ngòai những điểm đã quy định trong chế độ về tổ chức thực hiện kế họach thu chi tài chính, Ban quản trị còn có nhiệm vụ tổ chức ký hợp đồng với các cơ quan kinh tế của Nhà nước và các hợp tác xã bạn. Hợp tác xã cần ký các lọai hợp đồng như: - Mua nguyên, nhiên liệu: phân đạm, lân, vôi, giống lúa, lợn, các giống khác; vật liệu cho nghề khác, cho xây dựng cơ bản; lương thực, thực phẩm cho chăn nuôi… - Thuê các lọai máy cơ khí phục vụ cho công việc sản xuất hợp tác xã: máy kéo máy bơm, thủy lợi tưới tiêu, thuyền xe vận chuyển… - Bán nông sản cho các cơ quan thu mua. Thực hiện chế độ hợp đồng 2 chiều: nội dung hợp đồng phải ghi rõ số lượng, chất lượng, địa điểm và thời gian giao nhận, thời gian hòan thành, cách thức thanh tóan v.v… phải có sự bàn bạc dân chủ, bình đẳng, quá trình thực hiện hợp đồng, nếu vì lý do khách quan không thực hiện được thì hai bên bàn bạc với nhau để giải quyết kịp thời, hai bên đều phải tôn trọng hợp đồng và nghiêm chỉnh thực hiện, bên nào vi phạm hợp đồng đã ký cũng phải chịu sự xử lý của hội đồng trọng tài cấp huyện.
4. Quyết tóan năm kế họach của hợp tác xã , điều 8 của chế độ nói về nguyên tắc thu, chi tài chính trong hợp tác xã có quy định: "Hợp tác xã không được ghi vào quyết tóan những khỏan thu chưa thực hiện và những khỏan chi phí chưa có thu nhập. Trường hợp đặc biệt, những hợp tác xã chuyên trồng những lọai cây mà sau ngày 31 tháng 12 mới có thu họach thì có thể ghi vào quyết tóan năm kế họach những khỏan thu chắc chắn thực hiện được trong vòng tháng 1 năm sau. Những khỏan thu chi sẽ thực hiện từ ngày 1 tháng 2 trở đi phải chuyển hết cho năm sau". Thực hiện quy định trên, trong mấy năm qua, nhiều hợp tác xã dự thu không chính xác, số dự thu thường cao hơn hoặc thấp hơn thực tế. Do đó khỏan dự thu, một số hợp tác xã phải tạm sử dụng vốn sản xuất hoặc vốn tích lũy tương đương với số dự thu đế phân phối. Nhưng đến khi thu họach thực tế nếu không đạt mức sản phẩm đã dự kiến thì không đủ tiền để trả lại vốn sản xuất hoặc qũy tích lũy, đưa đến tình trạng chia mất vốn sản xuất hoặc qũy tích lũy. Để khắc phục tình trạng trên, thời gian quyết tóan năm sản xuất của hợp tác xã từ nay về sau vẫn lấy ngày 31 tháng 12, nhưng chỉ được ghi những khỏan thu thực hiện trước ngày 31 tháng 12 vào quyết tóan năm kế họach. Những khỏan thu sẽ thực hiện từ ngày 1 tháng 1 năm sau đều chuyển hết cho năm sau. Bản quyết tóan của hợp tác xã từ nay về sau không có khỏan dự thu nữa. Những khỏan chi phí sản xuất cho cây trồng và con gia súc sẽ thu họach từ ngày 1 tháng 1 trở đi thì hợp tác xã phải hạch tóan rõ trên cơ sở chứng từ cụ thể cho năm sau, hợp tác xã không được ước tính số chi phí sản xuất để chuyển cho năm sau nữa. Trong năm đầu những khỏan thu sẽ thu trong tháng một năm sau quá nhiều nếu không tính thu vào năm trước, có ảnh hưởng đến giá trị ngày công. Trường hợp này, đại hội xã viên quyết định trích một phần qũy dự trữ hoặc có kế họach vay tín dụng ngắn hạn để chia cho ngày công, bảo đảm giá trị ngày công của năm kế họach không thấp quá so với những năm thu họach bình thường. Số qũy dự trữ đã trích này hoặc số tiền vay tín dụng ngắn hạn phải được bù đắp lại đầy đủ khi phân phối vụ chiêm năm sau. III. VỀ TỔ CHỨC VÀ CÁCH LÀM VIỆC CỦA BỘ PHẬN CHUYÊN TRÁCH CÔNG TÁC TÀI CHÍNH KẾ TÓAN TRONG HỢP TÁC XÃ
1. Về tổ chức bộ máy kế tóan tài chính điều 30 của chế độ có quy định: "Bộ máy kế tóan tài chính của hợp tác xã gồm có kế tóan trưởng, nhân viên kế tóan (nếu cần) thủ qũy, thủ kho, kế tóan đội hoặc tổ sản xuất". Hiện nay, đã có những hợp tác xã tổ chức sản xuất kinh doanh nhiều ngành nghề, chăn nuôi từng bước trở thành ngành chính, một số nghề khác đã mở rộng. Vì vậy bộ máy kế tóan tài chính những hợp tác xã lọai này phải được kiện tòan để đủ năng lực thực hiện đầy đủ chế độ hạch tóan kinh tế trong hợp tác xã. Bộ máy kế tóan tài chính của hợp tác xã cần có: kế tóan trưởng và một số kế tóan viên chuyên trách một số công việc trong công tác kế tóan, để bảo đảm vừa có người chỉ đạo tổ chức, hướng dẫn, tổng hợp, vừa có người chuyên trách để ghi chép ở từng ngành sản xuất. Kế tóan trưởng và kế tóan viên đều phải được đào tạo, bồi dưỡng thêm về nghiệp vụ. Kế tóan trưởng phải có năng lực, đạo đức như đã quy định trong chế độ và cần được bồi dưỡng thêm để có đủ năng lực hướng dẫn các ngành mới phát triển tổ chức hạch tóan và phân tích họat động kinh tế của từng ngành sản xuất cũng như của tòan hợp tác xã. Kế tóan viên phải biết giữ sổ sách, ghi chép đúng chế độ, cung cấp số liệu tham gia phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh, phản ánh kịp thời của ngành sản xuất do mình phụ trách Về trách nhiệm của kế tóan trưởng điều 32 của chế độ có quy định: "Kế tóan trưởng phải kiểm tra việc chấp hành nguyên tắc, chế độ và kỷ luật tài chính kế tóan trong hợp tác xã, gặp trường hợp ban quản trị hợp tác xã quyết định các khỏan thu, chi không đúng chế độ, kế tóan trưởng có quyền yêu cầu chấp hành đúng; nếu ý kiến đó không được chấp nhận thì kế tóan trưởng vừa chấp hành quyết định của ban quản trị, vừa báo cáo kịp thời với ban kiểm sóat hợp tác xã hoặc với Ủy ban hành chính xã" Để phù hợp với chương III Điều lệ tổ chức kế tóan Nhà nước vừa được sửa đổi nay sửa lại đọan quy định trên như sau: Kế tóan trưởng phải kiểm tra việc chấp hành nguyên tắc, chế độ và kỷ luật tài chính, kế tóan trong hợp tác xã. Gặp trường hợp Ban quản trị hợp tác xã quyết định các khỏan thu, chi không đúng chế độ, kế tóan trưởng có quyền yêu cầu chấp hành đúng, nếu ý kiến đó không được chấp nhận thì kế tóan trưởng yêu cầu ban quản trị ra lệnh bằng văn bản; khi ban quản trị đã ra lệnh bằng văn bản rồi thì kế tóan trưởng vừa chấp hành quyết định của ban quản trị, vừa có nhiệm vụ báo cáo với ban kiểm sóat hợp tác xã và Ủy ban hành chính xã.
2. Kiểm tra tài chính - kế tóan trong hợp tác xã.
Điều 23. của chế độ có quy định: " Việc kiểm tra tài chính - kế tóan trong hợp tác xã do hợp tác xã tự làm là chính, ngòai ra Ủy ban hành chánh các cấp thông qua các bộ môn chuyên trách của mình, có thể trực tiếp kiểm tra tài chính kế tóan của hợp tác xã nhằm giúp hợp tác xã cải tiến và tăng cường công tác quản lý tài chính, kế tóan". Về điểm này Bộ hướng dẫn thêm như sau: Sản xuất của hợp tác xã ngày càng mở rộng, họat động tài chính trong hợp tác xã ngày phát triển, cán bộ kiểm sóat của hợp tác xã thường thay đổi luôn; mặt khác, số cán bộ này lại không thành thạo về nghiệp vụ kiểm tra tài chính kế tóan. Vì vậy ban quản lý hợp tác xã trong Ủy ban nông nghiệp huyện có trách nhiệm hướng dẫn ban kiểm sóat hợp tác xã thường xuyên kiểm tra việc chấp hành chế độ quản lý tài chính, chế độ kế tóan hợp tác xã của ban quản trị, của bộ phận tài chính kế tóan hợp tác xã. Đồng thời ban quản lý hợp tác xã trong Ủy ban nông nghiệp huyện có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra nắm tình hình nhu cầu thu, chi hàng tháng của hợp tác xã, kịp thời uốn nắn những hiện tượng lệch lạc và kiểm tra các bản báo cáo quyết tóan thu, chi từng vụ và cả năm của hợp tác xã. Sau mỗi lần kiểm tra, nếu có những kết luận của đòan kiểm tra được đại hội hoặc đại hội xã viên đồng ý thì ban quản trị và bộ phận tài chính kế tóan của hợp tác xã phải thực hiện đầy đủ những kiến nghị đã đề ra. Biên bản kiểm tra và những ý kến của xã viên về biên bản ấy phải viết thành 2 bản để lưu lại hợp tác xã 1 bản và gửi lên ban quản lý hợp tác xã của cấp huyện 1 bản 3. Về trách nhiệm hướng dẫn thực hiện chế độ quản lý tài chính hợp tác xã
Căn cứ vào điều 35 chế độ quản lý tài chính hợp tác xã và nghị quyết số 101-CP ngày 3-7-1968 của Hội đồng Chính phủ về nguyên tắc quản lý tài chính trong hợp tác xã, Ủy ban hành chánh tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và khu vực Vĩnh Linh có trách nhiệm chỉ đạo Ủy ban nông nghiệp cấp mình tổ chức bộ máy chuyên trách công tác tài chính, kế tóan hợp tác xã ở các cấp tỉnh, thành, huyện với số lượng cán bộ cần thiết để hướng dẫn thường xuyên việc thực hiện chế độ quản lý tài chính hợp tác xã cho phù hợp với trình độ phát triển kinh tế nông nghiệp và đặc điểm của địa phương. Ủy ban hành chính các cấp căn cứ vào những nội dung hướng dẫn, giải thích trong thông tư này để chỉ đạo để chỉ đạo thực hiện chế độ quản lý tài chính hợp tác xã sản xuất nông nghiệp cho phù hợp với tình hình thực tế sản xuất kinh doanh của từng lọai hợp tác xã.